TBV Başkanı Eczacıbaşı: Yapay zekâda kuralları başkası yazarsa tam egemenlikten söz edilemez

Türkiye Bilişim Vakfı (TBV) Yönetim Kurulu Başkanı Faruk Eczacıbaşı, İstanbul’da basın mensuplarıyla bir araya geldiği toplantıda Türkiye’nin yapay zekâ yol haritasına ilişkin değerlendirmelerde bulundu. Eczacıbaşı, bir ülkenin en ileri teknolojileri kullansa bile başvurduğu modellerin kurallarının başkaları tarafından yazılması halinde tam egemenlikten söz etmenin zorlaştığını vurguladı.

TBV’nin 31’inci yılında olduklarını anımsatan Eczacıbaşı, vakfın odağının teknolojinin teknik ayrıntılarından çok kurumlar ve insanlar üzerindeki etkileri olduğunu belirtti. Toplumsal kırılımların mevcut denge ve güvence mekanizmalarını yerinden ettiğini söyleyen Eczacıbaşı, sosyal medyanın basın düzenini dönüştürdüğünü; benzer etkilerin sağlık teknolojileri ve kripto uygulamalarıyla finansta da görüldüğünü ifade etti. Son beş yıldaki yapay zekâ gelişmelerinin jeopolitik dengeleri de etkilediğini dile getirdi.

Eczacıbaşı, yeterince denenmeden piyasaya sunulan yapay zekâ uygulamalarının olumsuz sonuçlar doğurabildiğini, hukuki çerçeve ve kurallarla desteklenmediklerinde şeffaflık sorunları yaşandığını kaydetti. Egemenlik boyutunun öne çıktığını, güçlü yapıların daha da güçlenmesine zemin oluşabileceğini belirterek sivil toplum, şirketler ve denetim kurumları arasında işbirliğinin önemini vurguladı.

TBV Yürütme Kurulu Üyesi Levent Kızıltan, yeni teknolojileri hızla benimserken uzun vadeli risklerin gözden kaçabildiğini söyledi. Kızıltan, inovasyon ve girişimciliğin GPU teşvikleri, açık veri havuzları ve düzenleyici kum havuzlarıyla desteklenmesini önerdi. Küresel modellere pasif biçimde bağımlı kalınmaması, yerel veri ve kültürle eğitilmiş “egemen yapay zekâ” kapasitesinin geliştirilmesi gerektiğini belirtti. Yerli yapay zekâ altyapısı için kamu kaynaklarının artırılmasına ve Türkiye’de girişim sermayesi fonlarının güçlendirilmesine ihtiyaç olduğunu ifade etti.

TBV Yürütme Kurulu Üyesi Prof. Dr. Altan Çakır, öncelikli üç başlığı “hız, kapsayıcılık ve egemenlik” olarak sıraladı. Çakır, yapay zekânın Türkiye’nin GSYH’sine yıllık 50–60 milyar dolar ek katkı potansiyeli bulunduğunu, beş yıllık bir gecikmenin maliyetinin ise 44 milyar dolar olacağını belirtti. Dönüşümün kapsayıcı biçimde ilerlemesi, yerli büyük dil modeli (LLM), yerli veri ve yerli altyapının kurulması gerektiğini söyledi. Çakır, küresel yapay zekâ ekonomisinin 4,4 trilyon dolar büyüklüğe ulaştığını; bunun yüzde 70’inin ABD tarafından paylaşıldığını ve bu kısmın yüzde 80’inin 10 şirketin elinde toplandığını aktararak meselenin jeopolitik boyutuna dikkat çekti.