Bloomberg: Bazı Avrupa ülkeleri Hürmüz’de İran-Umman “hizmet bedeli” talebine yaklaşıyor

Bloomberg’in özel haberine göre bazı önde gelen Avrupa ülkeleri, Hürmüz Boğazı’ndan geçen gemilerin İran ve Umman’a bir “hizmet bedeli” ödemesi gerektiğini artık kaçınılmaz görüyor. Kapalı görüşmelere aşina kaynaklar, hangi ülkelerin ne düzeyde bir ücreti kabul edebileceğinin ise netleşmediğini belirtiyor.

Aynı haberde, bazı Körfez yetkililerinin de benzer bir yaklaşımı paylaştığı; ancak bunun hükümetlerin resmî politikası haline gelmediği ifade edildi. Buna karşılık Bahreyn, “Uluslararası gemilerin boğazdan serbest ve engelsiz geçişinin müzakere konusu değil, uluslararası hukuk konusu” olduğunu açıkladı. Katar Başbakanı Şeyh Muhammed bin Abdurrahman Al Sani de Doha’daki görüşmeler sırasında Hürmüz’de ücret talep etmenin düzenlemelere aykırı olduğunu savunarak “seyrüsefer özgürlüğünün” engellenemeyeceğini söyledi.

Haberde, “İslamabad Mutabakat Zaptı”nın İran’ın savaş sırasında kapattığı boğazı kendi belirlediği koşullar çerçevesinde açacağını ortaya koyduğu aktarıldı. Buna rağmen, boğazdan geçerken İran’la koordinasyonu reddeden ve uyarıları dikkate almayan bazı tankerlere ateş açılması üzerine ABD’nin İran’ı iki kez vurduğu; buna misilleme olarak Devrim Muhafızları’nın Kuveyt ve Bahreyn’i hedef aldığı öne sürüldü. Çatışmalar sonrası boğaz trafiğinin günde 70 gemi seviyesinden “10’lu” rakamlara gerilediği; savaş öncesi günlük geçişin yaklaşık 150 gemi olduğu bildirildi.

Washington, İran’ın herhangi bir “geçiş ücreti” almasına izin vermeyeceğini söylüyor. Tahran ise talebinin İstanbul ve Malakka boğazlarındaki uygulamalara benzer bir “hizmet bedeli” olduğunu vurguluyor.

New York Times’a göre Umman, bu hafta Washington’a ücretlendirmeye ilişkin bir teklif sundu. Gazete, ödemelerin zorunlu mu yoksa gönüllü mü olacağının belirsiz olduğunu yazdı. NYT’ye konuşan bir İranlı yetkili ise “Zorunlu olacak” dedi.

Axios’un aktardığına göre ABD’li müzakereciler, hafta boyunca Doha’da yapılan dolaylı teknik temaslarda İran’a “daha büyük düşünün” mesajı verdi. Washington, Tahran’ın nükleer programı konusunda taviz vermesi halinde yaptırımların hafifletilmesiyle elde edilecek gelirin, boğazdan alınacak bedellerden daha yüksek olacağını savundu. ABD’li bir yetkili bunun, “geçiş ücreti almaya yönelik mafyavari yöntemlerle” kıyaslandığında “100 kat daha değerli” olacağını iddia etti.

Reuters’a konuşan İranlı kaynaklar, Tahran’ın Hürmüz üzerindeki kontrolünün uluslararası alanda tanınmasını sağlamaya kararlı olduğunu; gerekirse bunun güç kullanılarak yapılabileceğini belirtti.

Doha’daki temaslarla eşzamanlı olarak Bahreyn’de ABD Merkez Komutanlığı (CENTCOM) öncülüğünde bölgesel güvenlik ve Hürmüz Boğazı odaklı bir toplantı yapıldı. CENTCOM, görüşmelerin “boğazda serbest ticaret akışına yönelik ortak kararlılığı” vurguladığını açıkladı. Komutanlık Başkanı Amiral Brad Cooper, “Ortaklarımızla omuz omuzayız. Görüşmeler, bölgesel güvenlik ve istikrara olan ortak bağlılığımızı vurguladı” dedi.

İran Dışişleri Bakan Yardımcısı Kazım Garibabadi ise perşembe günü yaptığı açıklamada, “Hürmüz, CENTCOM değil İran’ın komutası altındadır. Bahreyn’deki askeri toplantı Körfez için hukuki düzen ve güvenlik inşa edemez. Bölgenin güvenliği, ABD’nin müdahalesinin sona ermesi ve bölgeden çekilmesi, ülkelerin egemenliğine saygı duyulması ve yeni jeopolitik gerçeklerin kabul edilmesiyle sağlanır; ABD’nin askeri şemsiyesi altında değil” ifadelerini kullandı.