NATO’nun yüzde 5 savunma hedefi Türkiye’ye 2 trilyon TL ek yük getirebilir
NATO’nun savunma ve güvenlik harcamalarını 2035’e kadar GSYH’nin yüzde 5’ine çıkarma hedefi, Türkiye için bugünkü fiyatlarla yaklaşık 2 trilyon TL ilave kaynak gerektiriyor. Ek yükün vergiler, borçlanma veya kamu harcamalarında kesinti yoluyla karşılanabileceği belirtiliyor.
Yüksek enflasyon ve bütçe açığıyla mali disiplin uygulamaları sürerken, NATO’nun 2035’e kadar savunma ve güvenlik harcamalarını üye ülkelerde GSYH’nin yüzde 5’ine çıkarma hedefi Türkiye’nin bütçesinde önemli bir ilave yük oluşturabilir. Hesaplamalara göre bu yük, bugünkü kurla yaklaşık 2 trilyon TL düzeyinde ek kaynak ihtiyacına işaret ediyor.
NATO’nun “Defence Expenditure of NATO Countries (2014–2025)” raporuna göre Türkiye, 2025 itibarıyla savunmaya GSYH’sinin yüzde 2,09’unu ayırıyor. Bu tutar 31,8 milyar dolar; bugünkü kurla yaklaşık 1,49 trilyon TL’ye denk geliyor.
Hedefin yüzde 5’e yükseltilmesi durumunda Türkiye’nin yıllık savunma harcamasının 76 milyar dolara (yaklaşık 3,56 trilyon TL) çıkması gerekecek. Bu da 2035’e gelindiğinde yıllık bazda yaklaşık 44 milyar dolar, en az 2 trilyon TL civarında ilave kaynak anlamına geliyor.
Ek finansman ihtiyacının karşılanması için üç yol öne çıkıyor: yeni vergiler veya mevcut vergilerde artış, borçlanmanın artırılması ya da halka yönelik kamu harcamalarında kısıntılar. Kaynak açığının büyüklüğü nedeniyle bu seçeneklerin birlikte uygulanması da olası görülüyor.
Bu tablo, enflasyonla mücadelede önemli bir araç olan mali disiplin üzerinde baskı yaratabilir. Öte yandan, hedef doğrultusunda artacak harcamaların savunma sanayiinde yerli üretim ve ihracat kanalıyla ekonomiye katkı sağlayabileceği de değerlendiriliyor.
Harcama kompozisyonunda savunma lehine bir kayma olması halinde bazı kamu yatırımlarının ertelenmesi, üretime yönelik desteklerin azaltılması, kamu personeli alımlarında yavaşlama ve ücret artışlarında sınırlama gibi etkilerden endişe ediliyor.
Konuya ilişkin bir başka başlıkta, Türkiye’nin 22 yıl sonra ev sahipliği yaptığı NATO Zirvesi’nin resmi programındaki Savunma Sanayi Forumu’nda ortak üretim ve tedarik anlaşmalarının gündeme gelmesinin beklendiği; ittifak ülkelerinin savunma harcamalarının 2035’te 4,2 trilyon dolara ulaşacağı öngörüsünün Türk şirketleri için yeni fırsatlar yarattığı aktarılıyor; bu çerçevede NATO Ankara Zirvesi’nde Türk savunma sanayisi ve 4,2 trilyon dolarlık pazar öngörüsü başlığı öne çıkıyor.
