12. Yargı Paketi TBMM Genel Kurulunda kabul edildi

Türkiye Büyük Millet Meclisi Genel Kurulu, “Yargının Etkin ve Verimli İşlemesine Yönelik Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi”ni kabul etti. Düzenleme, icra-iflas süreçleri, noter işlemleri, Danıştay yapısı, idari ve vergi yargısında usul, Adli Tıp Kurumu ile hâkim-savcı yardımcılığı eğitimlerine ilişkin hükümler getiriyor.

İcra artırmaları ve elektronik satış

• Miras yoluyla edinilen ve yalnız mirasçıların malik olduğu taşınmazların satışında, ortaklığın satış suretiyle giderilmesine karar verilirse birinci artırma sadece malik mirasçılar arasında yapılacak. Bu usul bir defaya mahsus uygulanacak.
• Elektronik satış portalı ilanlarında; satış talep eden ve artırmaya katılmak isteyen alacaklının, alacağını teminat yerine saydırması halinde o tutarda teminat alınmayacağı; Hazine’nin teminattan muaf olduğu belirtilecek.
• Elektronik ortamda verilecek teklifler için alt sınır: haczedilen mallarda muhammen kıymetin yüzde 50’si; ortaklığın satışında yalnız mirasçılar arasındaki birinci artırmada yüzde 100; ikinci artırmada yüzde 50 ve ayrıca rüçhanlı alacaklar ile paraya çevirme-paylaştırma masraflarını aşma şartı.
• İhale alıcısı bedeli süresinde yatırmazsa teminat iade edilmeyecek; öncelikle satış masraflarına mahsup edilecek, kalanı hak sahiplerine ödenecek. Satış isteyen alacaklı bu durumda ise muhammen bedelin yüzde 10’u kendi alacağından mahsup edilecek ve masraf borçluya yüklenmeyecek.
• Ortaklığın satışında bedeli yatırmayan alıcının teminatı, masraflar düşüldükten sonra paydaşlara oranlarında ödenecek; yatırmayan paydaş ise teminatın tamamı diğer paydaşlara ödenecek. Ayrıca bedeli yatırmayan en yüksek teklif sahibine, teklif bedelinin yüzde 5’i oranında idari para cezası uygulanacak.

Noterlik işlemlerinde dijital inceleme

• Noterlik evrak ve defterleri; mahkemeler, sulh ceza hâkimliği, cumhuriyet başsavcılıkları, resmi daireler ya da noterlikte soruşturmaya yetkili kılınan görevlilerce incelenebilecek.
• Asıl evrak istendiğinde, noter bir örneğini onaylayıp örneği bünyesinde saklayarak aslı ilgili mercie gönderecek. Onaylı örnek talebinde ise evrak taranarak güvenli elektronik imzayla elektronik ortamda iletilecek; bu imkân yoksa fiziki onaylı örnek gönderilecek.
• Bu işlemlere yevmiye numarası verilmeyecek; posta ve kanundaki yol masrafı dışında harç, vergi ve değerli kâğıt ücreti alınmayacak.

Danıştay’a ilişkin düzenlemeler

• 2016’dan itibaren 10 yıl içinde daire sayısını 10’a düşürmeye yönelik, 23 Temmuz 2026’da dolacak süre 4 yıl uzatıldı.
• Daire sayısı azalmayacağı için, boşalan her 2 üyelik için 1 üye seçme uygulamasından 23 Temmuz 2030’a kadar vazgeçildi.

İdari ve vergi yargısında tek hâkim ve kanun yolları

• İdare mahkemelerinde tek hâkimle görülecek davaların kapsamı genişletildi. Düzenleyici işlemler hariç olmak üzere konusu 486 bin TL’yi aşmayan iptal ve tam yargı davaları; öğrencilerle ilgili uzaklaştırma ve ilişik kesme dışında disiplin, sınıf geçme, not, yurt-kredi-burs işlemleri; kamu görevlilerine ilişkin geçici görevlendirme, yolluk, lojman, izin, uyarma cezası; meslek kuruluşlarının (mesleği engelleyenler hariç) disiplin cezaları ve 65 yaş aylığı uygulamasından doğan davalar tek hâkimle karara bağlanacak. Vergi mahkemelerinde de 486 bin TL’yi aşmayan davalar tek hâkimle görülecek.
• Bölge idare mahkemesi (BİM), ilk derece kararını hukuka uygun bulur ancak gerekçeyi hatalı/eksik görürse gerekçeyi düzelterek istinafı reddedebilecek; maddi yanlışlıkları düzeltebilecek.
• Belirtilen usulî hallerde BİM, istinafı kabul ederek kararı kaldırıp dosyayı ilk dereceye gönderecek; keşif/bilirkişi veya duruşma eksikliğini ise kendisi giderebilecek. Bu haller dışında dosyayı geri gönderme yapılamayacak.
• BİM’in kaldırma sonrası yeniden verdiği kararlar, tebliğden itibaren 30 gün içinde Danıştay’da temyiz edilebilecek. Ancak tek hâkimli davalar, Çiftçi Mallarının Korunması, Taşınmaz Mal Zilyedliğine Tecavüzün Önlenmesi, Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu kapsamındaki davalar ile yalnız vekâlet ücreti/yargılama giderlerine ilişkin kararlarda temyiz yolu kapalı.
• Konusu 270 bin TL’yi aşıp 920 bin TL’yi aşmayan uyuşmazlıklara ilişkin önceki temyiz imkânı kaldırıldı.
• Genel Kurulda kabul edilen önergeye göre BİM’in yeniden verdiği kararlarda, temyiz sınırının altında kalan davalarda, iki hüküm arasındaki parasal fark 2026 yılı için 55 bin TL’yi geçmiyorsa temyiz edilemeyecek. Ayrıca 486 bin TL’nin altında kaldığı için tek hâkimli görülen davalarda, fark 55 bin TL’yi aşsa dahi BİM’in yeniden kararı temyize kapalı olacak.

Adli Tıp Kurumu

• Adli tıp ihtisas kurulu başkan ve üyeleri ile ilgili kadrolara atanmak için tıp veya diş hekimliğinde uzmanlık belgesi ya da alanında doktora şartı getirildi.
• Adli tıp ihtisas kurulu başkan ve üyeleri, adli tıp grup başkanları ve ihtisas dairesi başkanlarının görev süresi 4 yıl olacak; yerlerine atama yapılıncaya kadar görevleri sürecek.

Hâkim ve savcı yardımcılarının eğitimi

• Adli ve idari yargıda hâkim-savcı yardımcılarına; anayasa ve insan hakları, ceza, özel, idare, vergi ve usul hukuku; duruşma yönetimi; karar ve gerekçe yazımı; adalet hizmetlerinin yönetimi-denetimi; uluslararası kuruluşlar ve sözleşmeler; sık görülen davalar ile kişisel gelişim konularında eğitim verilecek.
• Yazılı sınav, eğitim konularından yapılacak ve 100 puan üzerinden değerlendirilecek; sonuçlar tutanakla Türkiye Adalet Akademisine teslim edilecek.
• Sözlü sınavda mevzuat, içtihat ve uygulama bilgisi; mesleki yeterlilik; hukuki sorunları kavrama-çözme-ifade becerisi; özgüven, temsil, mesleğe uygunluk; Türkçeyi etkin kullanma; genel kültür ve yetenek ölçütleri esas alınacak.
• Hâkimlik ve savcılık mesleğinin gerektirdiği hukuki bilgiyle çözülebilecek konularda bilirkişiye başvurulması uyarma cezası gerektirecek.