1 Ekim 2008 sonrası sigortalı olan emekliler çalışırsa aylık kesiliyor
Emeklilik sonrası çalışma kuralları ilk sigortalılık tarihine göre değişiyor. 1 Ekim 2008’den sonra ilk kez sigortalı olanların emekli aylıkları, yeniden çalışmaya başladıkları tarihten sonraki ödeme döneminden itibaren kesiliyor; 1 Ekim 2008 öncesinde sigortalı olanlar ise SGDP kapsamında aylıklarını almaya devam edebiliyor.
Emeklilikten sonra hizmet akdiyle çalışanlar için uygulanan prim sistemi Sosyal Güvenlik Destek Primi (SGDP) olarak adlandırılıyor. Bu kapsamda emekli aylığının durumu, kişinin emekli olduğu tarihe değil, ilk kez sigortalı olduğu tarihe göre belirleniyor.
SGDP nedir?
SGDP, emekli aylığı bağlandıktan sonra çalışmaya devam edenler için işveren tarafından Sosyal Güvenlik Kurumu’na (SGK) ödenen primdir. Normal şartlarda bu uygulamada emekli aylığı kesilmez.
1 Ekim 2008 sonrası ilk tescili olanlar
5510 sayılı Kanunun yürürlüğe girdiği 1 Ekim 2008’den sonra ilk kez sigortalı olan ve emekli olduktan sonra yeniden çalışmaya başlayanların emekli aylıkları, çalışmaya başladıkları tarihi izleyen ödeme döneminden itibaren kesilir. Bu kişiler hem emekli aylığı alıp hem de SGDP kapsamında çalışamaz.
Bu durumda çalışmaya başlandığında adlarına şu primler ödenir:
- Kısa vadeli sigorta primi
- Uzun vadeli sigorta primi
- Genel sağlık sigortası primi
Çalışma sona erdiğinde emekli aylığı yeniden bağlanır ve yeni çalışma süresi ile ödenen primler dikkate alınarak aylık yeniden hesaplanır.
1 Ekim 2008 öncesi ilk tescili olanlar
İlk kez 1 Ekim 2008’den önce sigortalı olanlar için eski sistem geçerlidir. Bu kişiler emekli olduktan sonra hizmet akdiyle çalışsalar da emekli aylıkları kesilmez. İşveren tarafından SGK’ya %32 oranında SGDP ödenir; emeklinin aylığından ayrıca kesinti yapılmaz.
Kamu, tarım ve yurt dışına ilişkin özel durumlar
- Kamu kurumları: 5335 sayılı Kanun gereği, 1 Ocak 2005’ten sonra kamu görevine başlayan emekliler aylıklarını kestirmeden çalışamaz. SGDP uygulanmaz; normal sigortalılık hükümleri yürütülür ve kanuni istisnalar hariç emekli aylığı kesilir.
- Tarımsal faaliyet: Kendi adına tarımsal faaliyette bulunan emekliler ile hizmet akdiyle çalışıp emekli olduktan sonra tarımsal faaliyete geçenlerin aylıkları kesilmez; SGDP hükümleri uygulanmaz.
- Yurt dışında çalışma: Türkiye ile sosyal güvenlik sözleşmesi olmayan ülkelerde Türk işverenlerce çalıştırılan emeklilerden SGDP alınmaz; yalnızca kısa vadeli sigorta kolları ile genel sağlık sigortası primi ödenir.
- Yurt dışı borçlanması: 3201 sayılı Kanun kapsamında yurt dışı hizmetlerini borçlanarak emekli olanlar, 19 Haziran 2012 düzenlemesiyle Türkiye’de SGDP kapsamında aylıkları kesilmeden çalışabilir.
- Malullük istisnaları: Harp, terörle mücadele ve vazife malullüğü kapsamında aylık alanların çalışmaya başladıklarında aylıkları çoğunlukla kesilmez; haklarında iş kazası ve meslek hastalığı sigortası hükümleri uygulanır.
SGDP sürelerinin emekliliğe etkisi
SGDP’ye tabi geçen süreler sigortalılık süresine eklenmez ve hizmet birleştirmelerinde dikkate alınmaz. Ödenen bu primlerin toplu iadesi söz konusu değildir. Ancak 4/a kapsamında SGDP’li çalışan emeklilerin iş kazası ve meslek hastalığı sigortası hakları devam eder.
Sonuç
Emeklilik sonrası çalışma planı yapanların, hangi kurala tabi olduklarını tespit ederken ilk sigortalılık tarihlerine göre mevzuatı kontrol etmeleri gerekiyor.
Konuya ilişkin bir başka başlıkta, SSK ve Bağ-Kur emeklilerine yüzde 17,76, memur ve memur emeklilerine yüzde 13,52 zammın netleştiği; en düşük emekli aylığının 23.552 TL’ye çıkarılmasını öngören teklifin TBMM’ye sunulduğu, kök maaşı bu tutarın altında kalanlara Hazine’den tamamlama ödemesi yapılacağı ve zamlı maaşların ödeme takviminin belirlendiği bilgilerini içeren en düşük emekli aylığı teklifi ve zamlı maaş takvimi ele alınıyor.
