BM: Myanmar’daki kriz derinleşiyor, hava saldırıları sivil ölümlerinin başlıca nedeni

Birleşmiş Milletler (BM) İnsan Hakları Yüksek Komiseri Volker Türk, Myanmar’daki krizin giderek derinleştiğini ve bölgesel etkilerinin arttığını belirterek, hava saldırılarının sivil ölümlerinin başlıca nedeni olmaya devam ettiğini bildirdi.

Türk, BM İnsan Hakları Konseyi’nin 63. Oturumu kapsamında Myanmar konulu interaktif diyalogda yaptığı konuşmada, Myanmar’daki insan hakları krizinin uluslararası toplum için ciddi endişe kaynağı olduğunu söyledi. BM Myanmar Bağımsız Soruşturma Mekanizması’nın raporunun da bu tabloyu teyit ettiğini kaydetti.

“Hava saldırıları, sivil ölümlerinin ana nedeni olmaya devam ediyor. Bu saldırılar ordunun çatışmaları sona erdirme ve sivilleri koruma çağrılarını dikkate almadığını doğruluyor.” diyen Türk, zorunlu askerliğin ordunun savaş alanındaki ilerleyişini sürdürmek, nüfusu kontrol etmek ve korku yaymak için kullandığı bir taktiğe dönüştüğünü ifade etti.

Türk, 1 Temmuz 2025-30 Haziran 2026 döneminde 1200’den fazla sivilin öldürüldüğünün güvenilir kaynaklarca doğrulandığını, açık kaynakların ise gerçek sayının 3 bini aşabileceğine işaret ettiğini aktardı. Artan insani ihtiyaçlar ve azalan fonların temel hizmetleri zayıflattığını, bunun da kolera gibi hastalıkların sınır ötesine yayılma riskini yükselttiğini belirtti.

Milyonlarca kişinin evlerinden zorla çıkarıldığını ve yüzlercesinin tehlikeli deniz yolculuklarında hayatını kaybettiğini kaydeden Türk, yasadışı ekonomik faaliyetlerin hızla yayılmasının bölge genelinde çevreyi ve ekonomileri olumsuz etkilediğini söyledi. Uyuşturucu, dolandırıcılık merkezleri ve kaçak madenlerin, hukukun üstünlüğündeki çöküşten faydalanarak halkın kaynaklarına erişimini engellediğini ve orduya yapılan ödemeler yoluyla çatışmayı körüklediğini vurguladı.

Rohingya (Arakanlı Müslümanlar) için durumun felaket boyutunda olduğunu belirten Türk, Arakan Ordusu’nun Arakan (Rakhine) Eyaleti’nde toprak ele geçirmesinin endişe verici olduğunu, bunun hem ülke genelini hem de özellikle Bangladeş’i etkilediğini söyledi. Bu gelişmelerin Rohingyaların koşullarını daha da kötüleştirdiğini ve evlerine güvenli dönüşlerini zorlaştırdığını ifade etti.

Türk, BM üyesi ülkelere, uluslararası insan hakları ve insancıl hukuk ihlallerini kolaylaştırma riski taşıyan silah, mühimmat, jet yakıtı ve çift kullanımlı malzemelerin Myanmar’a transferini durdurma çağrısı yaptı. Ayrıca, mevcut güvensizlik ortamında Rohingya ve diğer mültecilerin Myanmar’a geri gönderilmesinin söz konusu olamayacağını, böyle bir uygulamanın geri göndermeme ilkesinin açık ihlali olacağını vurguladı. Tüm ülkelere Myanmar halkının demokrasi, adalet ve insan hakları taleplerine siyasi ve mali destek verme çağrısında bulundu.

Myanmar ordusu, 2020 seçimlerine yönelik hile iddiaları ve artan siyasi gerilimin ardından 1 Şubat 2021’de yönetime el koydu. Ülkenin fiili lideri ve Dışişleri Bakanı Aung San Suu Kyi’nin de aralarında olduğu çok sayıda yetkili gözaltına alındı ve bir yıllığına olağanüstü hal ilan edildi. Darbenin ardından barışçıl protestoların bastırılmasıyla silahlı direniş ve ülke genelinde çatışmalar başladı.

28 Aralık 2025-25 Ocak 2026’daki genel seçimlerde ordu destekli Birlik İçin Dayanışma ve Kalkınma Partisi (USDP), alt meclis Pyithu Hluttaw’da 231, üst meclis Amyotha Hluttaw’da 108 sandalye elde ederek toplam 339 milletvekilliğine ulaştı. Seçimlerin ardından toplanan parlamento, 10 Nisan’da askeri cunta lideri Min Aung Hlaing’i devlet başkanı seçti.

Konuya ilişkin bir başka başlıkta, AK Parti Genel Başkan Yardımcısı Hasan Basri Yalçın’ın Dünya İnsani Yardım Günü kapsamında düzenlenen programda Türkiye’nin devlet ve sivil toplum kuruluşlarıyla insani yardım kapasitesinin son 20 yılda belirgin biçimde arttığını söylediği; toplantıda AFAD, TİKA, YTB ve Türk Kızılay yöneticilerinin de “Türkiye modeli”nin yurt içinde ve dışında yürütülen çalışmalardaki rolünü anlattığı aktarılmıştı; bu çerçevede Türkiye’nin insani yardım kapasitesi ve “Türkiye modeli”ne dair değerlendirmeler yer aldı.