Uganda, Türkiye ile savunma ve askeri iş birliğini askıya aldı

Uganda, Türkiye ile tüm savunma ve askeri iş birliğini derhal geçerli olmak üzere askıya aldığını duyurdu. Kararın, Somali’de güvenlik sorumluluklarının paylaşımına ve Türkiye’nin bu alandaki artan etkisine ilişkin anlaşmazlıkların ardından geldiği bildirildi.

Uganda ordusu, yasa dışı silahlı gruplara karşı Somali’de konuşlanmıştı. Middle East Eye’a göre Somali makamları, güvenlik sorumluluklarının önemli bölümünü Türkiye’nin üstleneceğini iletti. Aynı haberde, Türkiye’nin Mogadişu’da yaklaşık 25 bin Somali askerini ve Türkiye’de en az 10 bin komandoyu eğittiği ifade edildi.

Kaynaklar, Somali’nin Türkiye’nin eğittiği birliklerin güçlenmesini gerekçe göstererek Uganda’dan askeri varlığını sonlandırmasını istediğini belirtti. Uganda’nın, Somali ordusunu destekleyen ana uluslararası güç olan Afrika Birliği Somali Destek ve İstikrar Misyonu kapsamında yaklaşık 4.500, ikili düzenleme çerçevesinde ise 2.000 civarında askeri bulunduğu aktarılıyor. ABD’nin, Afrika Birliği misyonuna lojistik destek sağlayan BM Somali Destek Ofisi’ne yaptığı ödemeleri yıl sonuna kadar durduracağını bildirmesi, misyon finansmanının geleceğine ilişkin soru işaretleri yarattı.

Uganda medyasında yer alan haberlere göre, askıya alma kararı, Uganda Ordu Komutanı General Muhoozi Kainerugaba’nın başkanlığını yaptığı Uganda Vatanseverler Birliği destekçilerinin Kampala’daki Türkiye Büyükelçiliği önünde düzenlediği protestoların ardından alındı. Göstericiler, 2013’ten bu yana Türkiye’de yaşayan Ugandalı siyasetçi Fred Lumbuye’nin iadesini talep etti.

Middle East Eye’a konuşan kaynaklar, krizin temelinde Lumbuye’nin değil, Somali’deki askeri varlık ve Türkiye ile yürütülen temasların bulunduğunu savundu. Aynı kaynaklara göre Uganda, Somali’de konuşlandırdığı her asker için ayda en az 1.000 dolar gelir elde ediyor; misyonun sona ermesi halinde bu tutarın aylık 5–6 milyon, yıllık 60–72 milyon dolar aralığında kayba dönüşebileceği değerlendiriliyor.

SETA araştırmacısı Tunç Demirtaş, Middle East Eye’a yaptığı değerlendirmede Somali hükümetinin başkent ve çevresinin güvenliğini sağlama kapasitesinin arttığını, devlet kapasitesi güçlendikçe dış desteğe ihtiyacın azaldığını belirterek “Somali’de bir savaş ekonomisi var ve bu durum Uganda’ya da katkıda bulunuyordu” dedi.

Kaynaklar, Uganda’daki altyapı ve ulaşım projelerinde faaliyet gösteren Türk şirketlerinin süreçten etkilenebileceği endişesi bulunduğunu, bu nedenle Ankara’nın anlaşmazlığa çözüm aradığını ifade etti. AFP, Uganda’nın Türk inşaat şirketi Yapı Merkezi’ne verilen 3 milyar dolarlık demiryolu sözleşmesini iptal edebileceğini ve Türk vatandaşlarını ülkeden sınır dışı edebileceğini aktardı.

Benzer bir gündem başlığında, İngiltere’de 30 yaşındaki Liz East’in hukuk kariyerini bıraktıktan sonra kurduğu köpek gezdirme ve pansiyon hizmetiyle günde 300–400 sterlinlik ciroya ulaştığını söylediği bir örneğe yer veriliyor.