Yumaklı: Gıda arzı milli güvenlik konusu, tarım diplomasisi öne çıkıyor

Tarım ve Orman Bakanı İbrahim Yumaklı, gıda arz güvenliğinin ülkeler için artık milli güvenlik meselesi haline geldiğini belirterek, bu nedenle tarım diplomasisinin klasik diplomasi anlayışının ötesine geçtiğini ifade etti.

Rusya’da gerçekleştirdiği resmi temasların ardından soruları yanıtlayan Yumaklı, Rusya-Ukrayna Savaşı ile Orta Doğu’daki çatışmaların gıda ve tarım üzerindeki etkilerine dikkat çekti. Türkiye’nin ihtiyaç duyduğu tarımsal girdilerin tedariki için farklı ülkelerle görüştüğünü, gıda ihtiyacı bulunan ülkelere de sağlayabileceği ürünler konusunda temas yürüttüğünü söyledi.

Geçen yıl Çin’e, bugün de Rusya’ya yapılan kısa süreli ziyaretleri hatırlatan Yumaklı, “Önemli olan doğru planlama ve muhataplarla mutabakat” değerlendirmesinde bulundu. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın uluslararası diplomasideki ağırlığının bu temaslara kolaylaştırıcı etki yaptığını vurguladı.

Moskova’daki 2. Uluslararası Veteriner Güvenliği Forumu’na katılan Yumaklı, Rusya Tarım Bakanı Oksana Lut ve heyetiyle yaptıkları görüşmede iki ülke arasındaki tarım ve gıda ticaretindeki sorunları ele aldıklarını belirtti. Görüşmelerde pek çok başlıkta mutabakata varıldığını, sınırda bekleyen domateslerle ilgili sorunun çözümü konusunda anlaşma sağlandığını ve girişlerin başladığını kaydetti.

Bitki sağlığı ve karantina işlemlerine ilişkin meselelerde iki ülke ekiplerinin doğrudan iletişim içinde hareket etmesi konusunda da uzlaşıldığını aktaran Yumaklı, bunun ithalat ve ihracatta ortaya çıkan sorunların ticareti durdurmadan çözülmesi açısından önemli olduğunu söyledi.

Gübre tedariki konusunun da gündeme geldiğini ifade eden Yumaklı, Türkiye’ye yönelik gübre sevkiyatında bu yıl herhangi bir sınırlama olmayacağını daha önce duyurduklarını anımsattı. İki ülkenin ilgili kurum ve şirketlerinin gübre başlığını görüşmek üzere 25 Ekim’de Türkiye’de bir araya gelmesinin planlandığını bildirdi.

“Amacımız, küresel konjonktürün Türkiye’deki bitkisel üretimi olumsuz etkilememesi” diyen Yumaklı, gübrenin üretim açısından kritik olduğunu, üreticilerin başta gübre olmak üzere tarımsal girdilerde sorun yaşamaması için ülkelerle sıkı diyalog yürüttüklerini söyledi.

Geçen yıl yaşanan “12 Gün Savaşı”nın tedarik risklerine ilk işaretleri verdiğini belirten Yumaklı, Körfez bölgesindeki gelişmelerin özellikle enerji üzerinden tarımsal girdileri etkilediğini ifade etti. İlk adım olarak gübre ihracatına ilişkin dış ticaret tedbirleri aldıklarını, sonrasında antrepolardaki ürünlerin yurt içi üreticilerin kullanımına sunulması için Ticaret Bakanlığı ile ilave önlemler uyguladıklarını aktardı.

Bölgedeki sorunların uzamasının ülkeler arası ticareti ve stratejik ürünlerle girdilerin dolaşımını zorlaştırdığına, taşıma maliyetlerini ciddi biçimde artırdığına işaret eden Yumaklı, bölgenin petrol ve doğal gazdaki ağırlığının bu etkileri büyüttüğünü söyledi.

Türkiye’nin olası darboğazları sürekli izlediğini belirten Yumaklı, “Bunların yaşanmaması için tedbirleri aylar öncesinden alıyoruz; farklı ülkelerle tedarik görüşmeleri, anlaşmalar ve mutabakatlar yapıyoruz” dedi. Bu imkânlara sahip olmayan ve temel gıdaya ihtiyaç duyan ülkelerin daha zor durumda kalabileceğini, Türkiye’nin tedarik edebileceği ürünler konusunda ihtiyaç sahibi ülkelerle görüşmeleri sürdüreceğini ifade etti.

Veteriner Güvenliği Forumu’na ilişkin değerlendirmesinde Yumaklı, Türkiye’nin hayvan hastalıklarıyla mücadeledeki tecrübelerini diğer ülkelerle paylaştığını belirtti. Büyükbaş ve kanatlı hastalıklarının ciddi ekonomik kayıplara yol açtığını ve hızlı yayılabildiğini söyleyen Yumaklı, geçen yıl yaklaşık 60 yıl sonra yeniden görülen SAT-1 serotipindeki şap hastalığını örnek göstererek ulusal tedbirlerin yanı sıra uluslararası işbirliğinin gerekliliğine dikkat çekti. Forumun ülkeler arasında bilgi ve deneyim paylaşımı için önemli bir zemin sunduğunu kaydetti.

Benzer bir gündem başlığında, COP31 Başkanı ve Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum, YÖK’ün COP31 temalı programında savaşların enerji arz güvenliğini tehdit ettiğini; enerjiye erişimdeki zorlukların üretim maliyetlerini, gıda fiyatlarını ve hayat pahalılığını artırdığını belirtirken, COP31’i uygulama odaklı bir sürece dönüştürmeyi ve 2035 için somut küresel hedefler belirlediklerini ifade etmişti; bu değerlendirmeler enerji arz güvenliği ve 2035’e dönük COP31 hedefleri bağlamında yer alıyor.