GRECO: Türkiye’de yolsuzlukla mücadelede sınırlı ilerleme; milletvekillerine yönelik 7 tavsiye tam uygulanmadı

Avrupa Konseyi bünyesindeki Yolsuzluğa Karşı Devletler Grubu (GRECO), Türkiye’nin yolsuzluğun önlenmesine yönelik adımlarını değerlendiren iki yeni raporun özetini yayımladı. Değerlendirmelerde, milletvekilleri, hakim-savcılar, merkezi hükümet ve kolluk kuvvetlerine ilişkin tavsiyelerin bir bölümünde ilerleme olsa da çoğunun tam karşılanmadığı bildirildi.

Milletvekilleri ile yargıya odaklanan ilk rapor, 2016’da yayımlanan 22 tavsiyenin uygulanmasını inceledi. GRECO’ya göre Türkiye bu tavsiyelerin 6’sını tamamen yerine getirdi; 9’u kısmen uygulandı, 7’si uygulanmadı. Milletvekillerine yönelik 7 tavsiyenin hiçbirinin tamamen karşılanmadığı kaydedildi. Yasama sürecinin şeffaflığına dair bazı adımların atıldığı belirtilirken, parlamentoda etik çerçevenin güçlendirilmesi ve milletvekilleri için davranış kuralları hazırlanması istendi. Parlamento çalışmaları sırasında ortaya çıkabilecek kişisel veya mali çıkar çatışmalarının açıklanmasına yönelik bir mekanizmanın bulunmadığı, dokunulmazlık sisteminin gözden geçirilmesi gerektiği ifade edildi. Meclis’e sunulan taslaklar için sivil toplum, meslek örgütleri, akademi ve yurttaş görüşlerinin alınmasına dair kuralların netleşmesi olumlu bir gelişme olarak not edildi.

Yargı alanında belirli ilerleme tespit edilirken, yargı bağımsızlığının temel unsurlarına ilişkin bazı tavsiyelerin henüz karşılanmadığı vurgulandı. Hakimler ve Savcılar Kurulu’nun bağımsızlığının güçlendirilmesi, hakim-savcıların görev güvencesinin artırılması ve Adalet Bakanlığı’nın seçim süreçlerindeki rolüne dair düzenlemelerde daha somut ilerleme çağrısı yapıldı.

Uyum statüsüne ilişkin olarak GRECO, Türkiye’nin artık “küresel olarak yetersiz” kategorisinde değerlendirilmemesi gerektiğine karar verdi ve bu ülkeye yönelik özel prosedürün sona erdiğini bildirdi.

Merkezi hükümet ve kolluk kuvvetlerine yönelik ikinci raporda, yolsuzluğun önlenmesi ve dürüstlüğün teşviki amacıyla verilen 32 tavsiye ele alındı. Türkiye’nin bu tavsiyelerden 4’ünü tamamen yerine getirdiği, uygulamaların genel düzeyde “tatmin edici” olduğu belirtildi. Kollukta belirli ilerleme kaydedildiği, üst düzey yürütme görevleri konusunda ise ilerlemenin sınırlı kaldığı ifade edildi. Lobi faaliyetlerine ilişkin uluslararası standartlarla uyumlu kuralların oluşturulması, çıkar çatışmalarının zamanında bildirilmesi ve hediye kabulüne dair hükümlerin netleştirilmesi talep edildi. Bakan danışmanlarının isimlerinin bakanlık internet sitelerinde yayımlanması uygulamasının tüm bakanlıklarda hayata geçirilmediği kaydedildi.

Polis ve Jandarma için tarafsızlık eğitimleri ile Yolsuzluk Risk Analizi olumlu adımlar arasında sayıldı. Bununla birlikte, kurumlara özgü etik kuralların oluşturulması, üst düzey atama ve terfilerde şeffaflığın artırılması ve kollukla ilgili şikayetleri inceleyecek bağımsız bir dış mekanizmanın kurulması gerektiği belirtildi. GRECO ayrıca muhbirlerin korunmasına yönelik bir çerçeve oluşturulmasını istedi.

GRECO, Türkiye’den genel kurulda kabul edilen raporların en kısa sürede yayımlanmasına izin verilmesini ve kamuoyuna Türkçe çevirilerle sunulmasını talep etti. 1 Aralık 2023’te kabul edilen 5’inci Tur Değerlendirme Raporu’nun ise hâlâ kamuoyuna açıklanmadığı hatırlatıldı. Türkiye’ye, tespit edilen sorunların giderilmesi ve tavsiyelerin hayata geçirilmesi için daha kararlı adımlar atma çağrısı yapıldı.

Benzer bir gündem başlığında, Milli İstihbarat Akademisi’nin ‘NATO 3.0’ ve Türkiye’nin rolüne ilişkin raporu, Ankara’da gelecek hafta düzenlenecek NATO Zirvesi öncesinde savunma sanayisine atfedilen önemi de değerlendirdi.