NATO 3.0 eşiğinde: Ankara Zirvesi öncesi yol haritası ve yük paylaşımı

Eski NATO Genel Sekreteri Jaap de Hoop Scheffer, Ankara’da yapılacak NATO Zirvesi öncesinde İttifakın Soğuk Savaş sonrası seferi kabiliyetten, yapay zeka ve hibrit tehditlerin belirlediği yeni bir güvenlik ortamına uyum sağlayan “NATO 3.0” evresine girdiğini belirtiyor.

Scheffer’e göre zirvede öncelik, müttefiklerin savunma harcamalarına ilişkin taahhütlerinin yerine getirilmesinin netleştirilmesi olacak. Yazar, geçen yıl Lahey’de savunma harcamalarını artırmaya yönelik bir mutabakatın gündeme geldiğini ve bu çerçevenin Ankara’da muhasebesinin yapılacağını ifade ediyor.

Analize göre NATO, Ukrayna’daki savaş ve Orta Doğu’daki istikrarsızlıkla eşzamanlı ilgilenmek zorunda. Orta Doğu’ya doğrudan müdahale İttifakın görev tanımında olmasa da güvenliğin bölünmezliği vurgulanıyor. Rusya-Ukrayna Savaşı bağlamında doğu kanadının kararlılıkla savunulması, NATO için temel öncelik olarak öne çıkıyor.

Scheffer, dağılacağı yönündeki değerlendirmelere karşın NATO’nun tarih boyunca değişen koşullara uyum sağlayarak varlığını sürdürdüğünü, Çin ve Hint-Pasifik’teki gelişmeleri yakından izlemenin stratejik önem taşıdığını ancak bunun doğrudan askeri konuşlanma anlamına gelmediğini belirtiyor.

Yazara göre caydırıcılığın güçlendirilmesi, Avrupa’nın daha fazla inisiyatif alması ve savunma harcamalarında yükün daha büyük bölümünü üstlenmesiyle mümkün. Bu çerçevede, ABD Başkanı Donald Trump’ın Avrupalı müttefiklerin daha fazlasını yapması gerektiği yönündeki eleştirisinin geçerli olduğu görüşünü paylaşıyor. NATO’nun komuta yapısında kademeli bir “Avrupalılaşma” öngören Scheffer, bunun ancak İttifakın nükleer güvence mekanizmasının yürürlükte kalmasıyla dengelenebileceğini savunuyor.

Türkiye’nin ev sahipliğindeki zirvenin zamanlaması ve sembolik değeri de analizde öne çıkıyor. Scheffer, Türkiye’nin yaklaşık 80 milyonluk nüfusu ve büyük ordusuyla NATO’ya önemli katkı sağladığını, 2004’ten sonra zirveye yeniden ev sahipliği yapmasının ülkenin siyasi ve askeri ağırlığını teyit ettiğini ifade ediyor. Türkiye’nin İttifakın kanatlarının güvenliğinde merkezi rol oynadığı vurgulanıyor.

Genel çerçevede Scheffer, NATO’nun gelecekteki rotasının, Türkiye gibi kilit üyelerin kanat savunmasını güçlendirdiği ve Avrupalı müttefiklerin güvenlik maliyetini daha fazla üstlendiği bir mutabakat üzerinde inşa edilmesi gerektiğini savunuyor.