İsrail basınında Türkiye-Irak enerji hamlesi: ‘Üçüncü Nehir’ ve günlük 1 milyon varil vurgusu
TPAO’nun Kerkük’te yüzde 15 payla konsorsiyuma katılması Türkiye-Irak enerji iş birliğini yeni bir aşamaya taşırken, İsrail basınında adım ‘Üçüncü Nehir’ olarak nitelendirildi. Haberlere göre Ankara ile Bağdat arasında günlük 1 milyon varile kadar petrol akışı öngören kapsamlı bir enerji planı gündemde.
Türkiye Petrolleri Anonim Ortaklığı’nın (TPAO) Kerkük’te bp ve ConocoPhillips ile petrol sahalarını geliştirmek üzere kurulan konsorsiyuma yüzde 15 oranında ortak olması, Türkiye ile Irak arasındaki enerji iş birliğine yeni bir boyut kazandırdı.
Söz konusu ortaklık, iki ülke enerji ilişkilerinin sadece taşımacılıkla sınırlı kalmayıp ortak üretim, yatırım ve altyapı projelerini kapsayacak şekilde genişlediği bir dönemde hayata geçti. Gelişme, İsrail medyasında da geniş yer buldu.
Tel Aviv merkezli Maariv, haberinde Ankara’da Türkiye Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ile Irak Başbakanı Ali el-Zaidi arasında “tarihi” bir enerji anlaşması imzalandığını öne sürdü. Habere göre Türkiye, günde 1 milyon varile kadar petrol alımı yapabilecek; taraflar altyapı, güvenlik ve ticaret alanlarında iş birliğini derinleştirebilecek. Aynı haberde TPAO’nun bp ile Kerkük’teki ortaklığının açıklanmasının toplantının en önemli başlıklarından biri olduğu belirtildi ve bu sürecin iki ülke arasında daha derin bir ekonomik entegrasyon hedeflediği ifade edildi. Maariv, yorumlarında bu entegrasyonu “Coğrafyanın iki ülkeye verdiği iki nehre karşılık üçüncü bir nehir: ekonomi nehri” sözleriyle tanımladı.
İsrail merkezli ICE ise gelişmeyi “büyük adım” olarak niteleyerek, Bağdat’ın Türkiye’ye günlük 1 milyon varile kadar petrol akışı sağlayabileceğini yazdı. Haberde, iş birliğinin petrolün ötesinde “Kalkınma Yolu” altyapı girişimini de öncelediği; Basra Körfezi’nin Irak ve Türkiye üzerinden uluslararası pazarlara bağlanmasını amaçlayan ağın Avrupa’ya yeni bir ulaşım hattı sunabileceği değerlendirildi.
Arka planda, Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar, 1973 tarihli Irak-Türkiye Ham Petrol Boru Hattı Anlaşması’nın sona ermesinin ardından doğal gaz ve enerji altyapısını da kapsayan yeni bir iş birliği modeli üzerinde çalışıldığını açıklamıştı. Bayraktar, bu süreçte BOTAŞ’ın bir yıl süreyle petrol taşımayı sürdürebileceği geçiş düzenlemesini Irak tarafına teklif ettiklerini, yeni boru hattı anlaşmasının da bu dönemde müzakere edilmesinin planlandığını belirtmişti.
Bakan, Irak’ın günlük 750 bin varillik taşıma kapasitesine ihtiyaç duyduğunu; mevcut akışın günlük yaklaşık 180–200 bin varil düzeyinde olmasına karşın Türkiye’nin bu kapasiteyi tahsis etmeye hazır olduğunu söylemişti. Yeni anlaşmanın petrolün yanı sıra enerji altyapısını kapsaması ve mevcut hattın Basra’ya kadar uzatılmasının hedefler arasında olduğu ifade edilmişti. Cumhurbaşkanı Erdoğan da Irak’la en kısa sürede kapsamlı bir enerji iş birliği anlaşması imzalamayı hedeflediklerini dile getirmişti.
Kerkük’teki ortaklık, TPAO’nun günlük 1 milyon varil petrol ve doğal gaz üretimi hedefi doğrultusunda önemli bir adım olarak görülürken, Irak Başbakanı Ali ez-Zeydi’nin ülkesinin Türkiye’ye günlük 1 milyon varile kadar petrol sağlayabilecek kapasiteye sahip olduğu yönündeki açıklaması İsrail basınına da yansıdı.
Konuya ilişkin bir başka başlıkta, Irak medyasının Irak Başbakanı Ali Falih Zeydi’nin Ankara ziyaretinde Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ile yaptığı görüşmelere geniş yer ayırdığı; haberlerde Kalkınma Yolu Projesi ve imzalanan stratejik iş birliği anlaşmalarının öne çıktığı aktarılmıştı: Erdoğan–Zeydi görüşmesine Irak basınındaki yansımalar.
