İdlib’deki Ebu Zuhur Üssü vuruldu: Türkiye-İsrail gerilimi tırmanıyor

İsrail’in önceki sabah Suriye’nin İdlib kentinde, Türkiye sınırına yaklaşık 70 kilometre mesafedeki Ebu Zuhur Askeri Hava Üssü’nü hedef alan hava saldırısına ilişkin yeni açıklamalar ve tepkiler geldi.

İsrail Başbakanlığı, Suriye ile güvenlik konularında bir statüko bulunduğunu savunarak, Şam’ın Türk birliklerinin Halep yakınlarındaki bir hava üssüne konuşlandırılmasına izin vererek bu statükoyu ihlal etme eşiğine geldiğini ileri sürdü. Açıklamada, “İsrail, bu tür bir konuşlandırmanın İsrail’in güvenliğine tehdit oluşturacağı konusunda Suriye’yi defalarca uyarmıştı. Suriye bu uyarıları görmezden gelmeyi seçti. İsrail, güvenliğine yönelik tehditleri tolere etmeyecek ve statükoya geri dönülmesini memnuniyetle karşılayacaktır” denildi.

Türkiye ise iddiaları yalanladı. Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanlığı, İsrail Başbakanlığı’nın öne sürdüğü “konuşlanma” söylemini “gayriciddi” olarak nitelendirerek, bunun Suriye’nin egemenliğini ve toprak bütünlüğünü hedef alan hava saldırılarına meşruiyet kazandırma amacı taşıdığını belirtti. Açıklamada, söz konusu ithamların İsrail’deki seçimler öncesi politik hesaplarla bağlantılı olduğu ifade edildi; Türkiye’nin Suriye’de kalıcı barış ve istikrara yönelik meşru zeminde işbirliğini sürdüreceği vurgulandı.

ABD’nin Ankara Büyükelçisi ve Suriye Özel Temsilcisi Tom Barrack, çeşitli medya kuruluşlarına yaptığı değerlendirmelerde Türkiye’nin saldırı öncesinde uyarılmadığını söyledi. Barrack, Reuters’a “Uçaklar kuzeye doğru ilerliyordu ve Türkiye haklı olarak buna karşı hazırlık yapabilirdi” derken, İsrail basınına “Türkiye, kendilerinin de saldırı altında olduğuna inanarak kendi savaş uçaklarını havalandırmaya karar verebilirdi. Dünkü olaylar ciddi ve endişe vericiydi; can kaybı olmaması ve meselenin tırmanmamasından memnuniyet duyuyoruz” ifadelerini kullandı. Barrack, Suriye ile İsrail arasındaki çatışmasızlık mekanizmasının yeniden devreye girmesi için çalıştıklarını, Türkiye’nin buna doğrudan ya da dolaylı şekilde dahil olabileceğini belirtti.

Suriye ve İsrail bu yıl ocak ayında Paris’te yanlış anlamaları ve tırmanmaları önlemek amacıyla bir iletişim mekanizması kurmuştu. Türkiye ile İsrail arasında da geçen yıl nisan ayında çatışmasızlık mekanizması için temaslar yapılmıştı.

İngiltere merkezli Suriye İnsan Hakları Gözlemevi, yıllardır atıl durumdaki Ebu Zuhur üssünde bir süredir Türkiye’nin iş makineleriyle restorasyon çalışmaları yürütüldüğünü öne sürdü. Gözlemevi, hava saldırılarının, üssü bir Türk askeri heyetinin ziyaretinden günler sonra gerçekleştiğini bildirdi. Benzer şekilde, geçen yıl nisan ayında Suriye’nin orta kesimlerindeki T-4 (Tiyas) hava üssü de “Türkiye’nin konuşlanacağı” iddiaları eşliğinde İsrail tarafından vurulmuştu. Türkiye Milli Savunma Bakanlığı, Suriye’deki gelişmelere ilişkin resmi makamlar dışındaki asılsız ve maksatlı paylaşımlara itibar edilmemesi çağrısında bulunmuştu.

Gelişmeler, bölgede gerilimin artabileceğine işaret eden yorumları da tetikledi. Kudüs Güvenlik ve Dış İlişkiler Merkezi’nin ABD Direktörü Ceng Sağnıç, “İsrail-Türkiye çatışması retorik bir balon değil; olabildiğince gerçek, somut ve tehlikeli” değerlendirmesini paylaştı. Hukukçu Yunus Emre Erdölen, yaşananların “uzun süreli, aktif bir gerilimin parçası” olduğunu savunurken; Ortadoğu araştırmacısı Dr. Mehmet Akif Koç, Suriye ve/veya Lübnan üzerinden İsrail’le ilk aşamada sınırlı bir çatışma ihtimaline dikkat çekti.

Benzer bir gündem başlığında, Suriye Cumhurbaşkanı Ahmed Şara, Al Jazeera’ya verdiği röportajda Türkiye ve Suudi Arabistan’ın Suriye’ye yönelik yaptırımların kaldırılması konusunda arabuluculuk yaptığını; Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın bu süreçte ABD nezdinde devreye girdiğini ve ABD Başkanı Donald Trump’ın da sürece önemli katkı sağladığını belirtti; konuya dair Ahmed Şara’nın arabuluculuk açıklamaları aynı başlık etrafındaki tartışmaları tamamlıyor.