Forbes: İsrail, BAE’nin Türkiye’den S-400 alımını engellemeye çalışıyor

Forbes’te yer alan habere göre, Türkiye’nin Rusya’dan aldığı S-400 hava savunma sistemlerini Birleşik Arap Emirlikleri’ne (BAE) devretme olasılığı bölgesel bir diplomatik tartışmayı tetikledi. İsrail’in, Ankara’nın S-400’leri elden çıkararak ABD yaptırımlarının kalkması ve F-35 programına dönüş yolunun açılmasını istemediği; bu nedenle Abu Dabi’ye satıştan vazgeçmesi yönünde baskı yaptığı öne sürüldü.

Türkiye, 2017’de sipariş ettiği S-400’lerin ilk teslimatını Temmuz 2019’da aldı. Ardından ABD, Türkiye’yi F-35 Müşterek Taarruz Uçağı Programı’ndan çıkardı ve uçakları teslim etmedi. Washington, 2020’de CAATSA kapsamında yaptırım uyguladı.

Forbes, Rusya Dışişleri Bakanı Sergey Lavrov’un 26 Eylül’de Birleşmiş Milletler Genel Kurulu marjında yaptığı açıklamalara atıfla, S-400’lerin üçüncü bir ülkeye devrinin Moskova’nın onayına bağlı olduğunu aktardı. Lavrov, alıcı ülkenin Rusya ile dostane ilişkilere sahip olması ve sistemlerin daha sonra Ukrayna’ya gönderilmeyeceğine dair güvence verilmesi gerektiğini belirtti.

Haberde, Ankara’nın S-400 meselesini çözmek ve Washington ile ilişkilerde F-35 dosyasını yeniden açmak için farklı seçenekleri değerlendirdiği ifade edildi. ABD, S-400’lerin NATO altyapısı ve F-35 teknolojisi açısından güvenlik riski oluşturduğunu savunuyor; sistemlerin Türkiye’de kalmaya devam etmesi, F-35 programına dönüşün önündeki başlıca engellerden biri olarak görülüyor.

Türk basınında Temmuz ayında gündeme gelen ve daha sonra Wall Street Journal tarafından da aktarılan bir formüle göre, S-400’lerin BAE’ye satılması seçeneği masada. Böyle bir adımın, Türkiye’nin sistemleri topraklarından çıkararak yaptırım krizinin çözümü yönünde ilerleme sağlayabileceği değerlendiriliyor. S-400’lerin BAE’nin mevcut çok katmanlı hava savunmasına ilave bir katman getirebileceği de belirtildi.

ABD’nin Ankara Büyükelçisi, Eylül ayında yaptığı açıklamalarda S-400 anlaşmazlığının “çözüleceğini” söylerken, sürecin zaman alabileceğini ve CAATSA ile Kongre şartları üzerinde çalışıldığını dile getirdi. Forbes’e göre, Türkiye’nin yeniden F-35 tedarik edebilmesi için S-400 sistemleri ve ilgili unsurların Türkiye’den çıkarılması Washington açısından kritik önemde.

Forbes’in aktardığına göre süreci zorlaştıran başlıklardan biri de İsrail’in tutumu. Haber7 yazarı Mehmet Acet’in 23 Eylül tarihli yazısına atfen, olası satışın önündeki asıl engelin Rusya olmadığı; Ankara ile Moskova’nın bu konuda bir anlayış birliğine vardığı iddia edildi. Buna karşın İsrail’in, Türkiye’nin S-400 engelini aşarak CAATSA yaptırımlarının kaldırılması ve F-35 programına dönüş ihtimalini doğuracağı gerekçesiyle BAE’yi satıştan caydırmaya çalıştığı ileri sürüldü.

Analizde, İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu’nun Türkiye’nin F-35 savaş uçaklarına sahip olmasına geçmişte açıkça karşı çıktığı hatırlatıldı. Bu çerçevede, Türkiye’nin envanterinde atıl S-400 sistemlerinin bulunmasının, Ankara’nın çok sayıda F-35 işletmesine kıyasla İsrail açısından daha tercih edilebilir görülebileceği değerlendirildi.

Haberde ayrıca Türkiye-İsrail rekabetinin Suriye sahasına da yansıdığına dikkat çekildi. İsrail’in Türkiye’nin Suriye’de daha geniş bir askeri varlık kurmasına karşı çıktığı ve Ankara’nın kullanımına açılabileceği iddia edilen bazı tesisleri daha önce hedef aldığı anımsatıldı. Reuters’ın Şubat 2025 tarihli haberinde ise İsrail’in, Türkiye’nin Suriye’deki etkisine karşı denge amacıyla Rusya’nın ülkedeki askeri üslerini korumasına ilişkin ABD nezdinde girişimlerde bulunduğu bildirildi.

Konuya ilişkin bir başka başlıkta, Lavrov’un Avrupa ile savaşa girme niyeti olmadığına dair beyanları ve Türkiye’deki S-400’lere ilişkin değerlendirmeleri ele alınıyor.