2026 Nobel Fizik Ödülü, astrofiziksel kökenli nötrinoların keşfi nedeniyle Francis Halzen’e verildi
İsveç Kraliyet Bilimler Akademisi, 2026 Nobel Fizik Ödülü’nün Antarktika’daki IceCube Nötrino Gözlemevi’ne yaptığı belirleyici katkılar ve astrofiziksel kökenli yüksek enerjili nötrinoların keşfi nedeniyle Francis Halzen’e verildiğini açıkladı.
2026 Nobel Fizik Ödülü, Antarktika’da Amundsen-Scott Güney Kutbu İstasyonu yakınındaki IceCube Nötrino Gözlemevi’ne yaptığı belirleyici katkılar ve astrofiziksel kökenli yüksek enerjili nötrinoların keşfi nedeniyle bilim insanı Francis Halzen’e verildi. Karar, İsveç Kraliyet Bilimler Akademisi’nde düzenlenen basın toplantısında duyuruldu.
Halzen, IceCube’un geliştirilmesi ve işletilmesindeki öncü rolüyle; elektrik yükü bulunmayan ve maddeyle çok zayıf etkileşen parçacıklar olan yüksek enerjili nötrinoların kozmik kaynaklardan geldiğine ilişkin bulgulara yaptığı katkılar dolayısıyla ödüle layık görüldü.
Yaklaşık 1 kilometreküplük buz kütlesine yerleştirilen algılayıcı dizilerinden oluşan IceCube, uzaydan Dünya’ya ulaşan nötrinoları tespit ediyor. Nötrinolar buz içinde nadiren etkileşime girdiğinde ortaya çıkan ışık sinyalleri kaydediliyor; bu ışığın izlediği yol hesaplanarak parçacıkların geliş yönü ve olası kozmik kaynakları hakkında çıkarımlar yapılıyor.
Francis Halzen hakkında
1944’te Belçika’da doğan Francis Halzen, Wisconsin–Madison Üniversitesinde parçacık fiziği, astrofizik ve kozmoloji alanlarında çalışıyor. Leuven Üniversitesinden 1966’da yüksek lisans, 1969’da doktora derecesi alan Halzen, 1972’den bu yana Wisconsin–Madison’da görev yapıyor ve IceCube Nötrino Gözlemevi’nin baş araştırmacısı olarak çalışmalarını sürdürüyor. Halzen, 1987’de Güney Kutbu’ndaki AMANDA nötrino teleskobunda çalışmaya başlamış, bu program daha sonra IceCube’un kurulmasına zemin hazırlamıştır.
Nobel Ödülleri hakkında
Alfred Nobel’in vasiyeti üzerine 29 Haziran 1900’de kurulan Nobel Vakfı tarafından verilen ödüller, fizik, kimya, edebiyat, barış ve tıp alanlarında İsveç ve Norveç’teki yetkili kurumlarca sahiplerine takdim ediliyor. İsveç Merkez Bankası’nın 1968’de aldığı kararla verilen Ekonomi Ödülü ise ilk kez 1969’da sunuldu. Ödüller her yıl Alfred Nobel’in ölüm yıl dönümü olan 10 Aralık’ta düzenlenen törenle veriliyor. Bazı yıllarda ödüller dağıtılmadı; Kovid-19 salgını nedeniyle 2020 ve 2021’de törenler gerçekleştirilemedi.
Benzer bir gündem başlığında, TRT 12 Punto’nun sekizinci edisyonu kapsamında İstanbul Feriye’de düzenlenen resepsiyonda TRT Genel Müdürü Mehmet Zahid Sobacı’nın Asghar Farhadi ve Cristi Puiu’nun da aralarında bulunduğu sinema profesyonelleriyle bir araya gelmesine ve platformun sektör verileri ile ödül takvimi güncellemelerine ilişkin TRT 12 Punto resepsiyonu ve ödül takvimi güncellemeleri notu yer alıyor.
