Aragats Dağı’ndaki 54 metrelik ROT-54 teleskobu onarım bekliyor
Ermenistan’da Aragats Dağı eteklerinde bulunan 54 metrelik ROT-54 Radyo-Optik Teleskobu, 2012’deki teknik arızanın ardından bütçe yetersizliği nedeniyle faaliyete dönemedi.
Ermenistan’ın Orgov köyü yakınlarında, Aragats Dağı’nın 1.711 metre rakımlı yamaçlarında yer alan ROT-54 Radyo-Optik Teleskobu, 2012’de meydana gelen arızadan bu yana atıl durumda bulunuyor.
Mühendis Paris Herouni’nin liderliğinde 1975-1985 arasında inşa edilen ve ilk gözlemini 1986’da yapan tesis, zemine sabitlenmiş 54 metrelik ana çanak ile 5 metrelik hareketli ikincil aynadan oluşuyordu. Anten sistemi 32 metrelik etkili çap sağlıyor, 2,6 metrelik optik ayna ile destekleniyordu.
Sovyetler Birliği’nin dağılmasının ardından tesis, 1995-2010 döneminde Rusya Astronomi Akademisi ve Atina Ulusal Teknik Üniversitesi iş birliğiyle modernize edildi; kontrol bilgisayarları ve alıcılar yenilenerek çalışmalar sürdürüldü.
Ancak 2012’de ikincil aynayı yönlendiren kontrol kolunda oluşan teknik arıza nedeniyle teleskop işlevini yitirdi. Bütçe imkânsızlıkları sebebiyle gerekli onarımlar yapılamadı ve tesis tamamen durduruldu.
Tarihî ve bilimsel önemi gerekçesiyle yapı, 2002’de Ermenistan devleti tarafından resmi koruma altındaki anıtlar listesine alındı. Paris Herouni’nin 2008’deki vefatının ardından projeyi devralan Prof. Dr. Arevik Sargsyan’ın öncülüğündeki girişimler ve 2018-2019 yıllarında Avrupa VLBI ağına katılım çalışmaları, idari değişiklikler ve kaynak yetersizliği nedeniyle sonuçlanamadı.
Kafkas Dağları’nın yamaçlarındaki tesis, 10 yılı aşkın süredir bilimsel gözlem yapmaksızın bekliyor.
Benzer bir gündem başlığında, UNIRANKS’in güncel endeksinde ODTÜ’nün 84,71 puanla birinciliği, İTÜ’nün ikinciliği, Hacettepe’nin üçüncülüğü ve ODTÜ ile İTÜ’nün “UR ELITE” statüsü aktarılıyor.
