Karadeniz’de gemi saldırıları ticareti felç etti; sonbahar için gıda krizi uyarısı

Küresel deniz yollarındaki gerilimlere Karadeniz de eklendi. Rusya ve Ukrayna’nın son iki ayda gemi ve limanlara yönelik saldırıları yoğunlaştırması, bölgede deniz ticaretini ciddi ölçüde aksattı. Uzmanlar, seyrüsefer riskleri ve yükselen maliyetler nedeniyle sonbaharda gıda arzında yeni bir sıkışma uyarısı yapıyor.

Saldırılar hızlandı, trafik daraldı

Temmuz ayında Ukrayna ve yabancı bayraklı 57 ticari gemi Rus saldırılarında vuruldu. Ukrayna Savunma Bakanlığı ise yine temmuzda Rusya’ya ait 236 geminin hedef alındığını açıkladı. Odessa, Çornomorsk ve Yuzhny limanlarındaki ticari trafik büyük ölçüde durdu.

Fiziksel bir abluka olmaksızın, artan güvenlik riskleri armatörleri Karadeniz’den uzaklaştırıyor. Reuters’a göre savaş sigortası primi son iki haftada gemi değerinin yüzde 1’inden yüzde 2’sine yükseldi. Karadeniz’de petrol taşıyan tankerlerin günlük maliyeti de 200 bin dolardan 300 bin doların üzerine çıktı.

Bloomberg, Türkiye’nin Karadeniz’e giriş yapan ticari gemilerin hareketlerine kısıtlama getirme kararı aldığını öne sürdü.

Gıda piyasalarında baskı

Denizcilik uzmanı Ulf Bergman, Karadeniz tahılının başlıca alıcılarından Mısır’ın ve diğer ülkelerin, risklerin sürmesi halinde Arjantin, Avustralya, Hindistan ve ABD gibi daha uzak pazarlara yönelmek zorunda kalabileceğini belirtiyor. Varşova merkezli Doğu Araştırmaları Merkezi’nden Slawomir Matuszak, uzun vadede Ukrayna’nın Karadeniz limanlarının yerini tutabilecek uygulanabilir bir alternatif bulunmadığını ifade etti.

Uzmanlara göre 2022’deki gibi limanlarda büyük yığılmalar şimdilik görülmese de eylül-ekim hasat dönemine girilirken tablo ağırlaşabilir. Kiev Ekonomi Okulu’ndan Oleg Nivievskyi, saldırıların sonbaharda devam etmesi halinde 2022’ye benzer ölçekte bir küresel gıda krizi riski olduğuna dikkat çekti.

Rus e-ticaretinde ağır hasar

Ukrayna’nın Rusya’nın lojistik altyapısını hedef alan insansız hava aracı saldırıları, Rusya’nın önde gelen çevrim içi alışveriş platformu Wildberries üzerinden satış yapanları zor durumda bıraktı. Reuters’a göre temmuz ortasından bu yana en az 20 Wildberries lojistik merkezi vuruldu; depolardaki büyük miktarda ürün kullanılamaz hale geldi. Satıcıların zararlarının karşılanması için yüz milyarlarca ruble gerektiği, bu ölçekte bir desteğin ise mümkün görünmediği bildirildi. Leningrad Valisi Alexander Drozdenko, saldırılardan yaklaşık 1.500 satıcının etkilendiğini söylemişti.

Moskova’da FSB etkisine dair kaygılar

Bloomberg’ün haberine göre Rusya’da savaşın uzamasıyla Devlet Başkanı Vladimir Putin’in Federal Güvenlik Servisi’ne (FSB) daha fazla yaslandığı, kurumun ise kimleri soruşturacağı konusunda sınırlı denetime tabi olduğu değerlendiriliyor. Muhaliflerden iş insanlarına, bilim insanlarından sanatçılara kadar geniş bir çevre üzerinde baskı kuran FSB’nin siyasi düzen ve terörle mücadeleden sorumlu İkinci Dairesi, onlarca fizikçi ve havacılık araştırmacısı hakkında “vatana ihanet” soruşturmaları başlattı. Analistler, siyasi kurumların giderek teşkilatın kararlarına hizmet eden teknik birimlere dönüştüğünü savunuyor.

Hatırlanacağı üzere, daha önce yayımlanan haberde emeklilik sonrası çalışma kuralları kapsamında 1 Ekim 2008’den sonra ilk kez sigortalı olanların yeniden çalışmaya başladıkları tarihten sonraki ödeme döneminden itibaren emekli aylıklarının kesildiği; 1 Ekim 2008 öncesinde sigortalı olanların ise SGDP kapsamında aylıklarını almaya devam edebildiği aktarılmıştı.