Erdoğan: Türkiye, en zorlu ihtilaflarda dahi diplomasiden vazgeçmeyecek

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, İstanbul’da düzenlenen 9. İstanbul Arabuluculuk Konferansı’na video mesajla hitap etti. Erdoğan, küresel ölçekte çatışmaların ve gerilimlerin arttığı, uluslararası hukuka ve kurumlara duyulan güvenin sarsıldığı bir dönemde Türkiye’nin diplomasiyi öncelemeyi sürdüreceğini belirtti.

Erdoğan, tarafların konuşmadığı zamanlarda bile diplomasiden vazgeçmeyeceklerini vurgulayarak, “En çetin ihtilaflarda dahi diplomasi için mutlaka bir kapı olduğuna inanıyoruz” dedi. Rusya ile Ukrayna arasındaki esir takasları ve Afrika kıtasındaki arabuluculuk girişimleri dahil geniş bir coğrafyada barışa giden yolu açmaya çalıştıklarını ifade etti.

Birleşmiş Milletler Genel Kurulu’nun bu yılki temasının “Güveni Yeniden Tesis Etmek” olduğunu hatırlatan Erdoğan, uluslararası sisteme duyulan güvenin onarılmasına odaklandıklarını söyledi. Filistin, Lübnan, Sudan ve diğer kriz bölgelerinde BM’ye umut bağlayan milyonlarca kişinin derin hayal kırıklığı yaşadığını belirten Erdoğan, “190’dan fazla ülkenin iradesinin 5 ülkenin tasarrufuna bağlı olduğu bir yapı ne adildir ne de güveni tesis edebilir” değerlendirmesinde bulundu. Türkiye’nin güvensizlik üzerine kurulu bir siyaset anlayışını kabul etmediğini kaydeden Erdoğan, tarafları bir araya getirmeye ve adil çözümler için arabuluculuk yapmaya devam edeceklerini ifade etti.

“Barış İçin Ortaklıklar ve Yeni Perspektifler: Değişen Dünyada Arabuluculuk” temasıyla gerçekleştirilen konferans; bakan düzeyinde katılımcıların yanı sıra AGİT, İİT ve Körfez İşbirliği Konseyi gibi uluslararası örgütlerin genel sekreterleri ve üst düzey temsilcileri ile farklı bölgelerden yaklaşık 200 yetkili, uzman, diplomat, akademisyen ve düşünce kuruluşu temsilcisini bir araya getiriyor.

Türkiye, arabuluculuğun önleyici diplomasi ve uyuşmazlık çözümündeki rolünü görünür kılmak amacıyla Finlandiya ile birlikte 24 Eylül 2010’da BM bünyesinde “Barış İçin Arabuluculuk” girişimini başlatmıştı. Bu kapsamda kurulan BM Arabuluculuk Dostlar Grubu’nun 16. Bakanlar Toplantısı, 24 Eylül’de BM 81. Genel Kurulu Yüksek Düzeyli Haftası marjında, Türkiye’nin ev sahipliğinde Türkevi’nde “Barış İçin Daha Geniş Bir Koalisyon: Kapsayıcı Ortaklıklar Yoluyla Arabuluculuğun Güçlendirilmesi” temasıyla yapılmıştı. Girişimin başarılı faaliyetlerinin, AGİT ve İİT bünyesinde benzer gruplara örnek teşkil ettiği belirtildi.

Konferans programında yedi oturum bulunuyor: “Değişen Dünyada Arabuluculuk: Diplomasiye Yeniden Alan Açmak”, “Barış İçin Ortaklıklar ve Yeni Perspektifler: Arabuluculuğun Geleceğini Şekillendirmek”, “Barışa Yönelik Ortak Taahhüt: Tecrübeler ve Perspektifler”, “Bölgesel Örgütlerden Yansımalar: Çabaların Uyumlulaştırılması”, “Çatışmalarda İnsani Yardım Çabaları”, “Uygulamada Arabuluculuk: Sahadan Sesler” ve “Çatışmaların Önlenmesinden Sürdürülebilir Barışa”.

Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, açılış konuşmasında, İsrail’in her gün ateşkesi ihlal etmesinin uluslararası sisteme duyulan güveni aşındırdığını söyledi. İnsani yardımın erişimi ve özellikle çocukların korunmasının öncelik olması gerektiğini vurgulayan Fidan, anlaşmazlığın adil bir siyasi çözümle sonlandırılabileceğini belirtti. Arabuluculuğun tarafların onayı, karşılıklı güven ve kapsayıcılık temelinde yürütülmesi gerektiğini ifade eden Fidan, anlamlı bir rol için çabaların sonuçlara etkisinin doğru değerlendirilmesi gerektiğini kaydetti. Libya bağlamında, yerel sahiplik ve içten diyaloğa dayalı bir sürecin kalıcı çözümün tek yolu olduğunu, bu yaklaşımın sükûnetin korunmasına ve kalıcı çözüme katkı vereceğini söyledi. Bölgesel güvenlik mimarisine ilişkin olarak da “istikrarın ithal edilemeyeceğini” ve kalıcı çözümlerin dışarıdan empoze edilemeyeceğini dile getirdi.

Öte yandan Kanada Başbakanı Mark Carney’in, Ankara’da Cumhurbaşkanı Erdoğan’la yaptığı görüşmeyi değerlendirirken “Türkiye’den alacağımız çok ders var” ifadesini kullandığı ve ülkesinde savunma sanayiinin yerlileştirilmesi için Savunma Sanayii Başkanlığı’nı model almayı planladığı belirtildi.

Benzer bir gündem başlığında, kasım ayında düzenlenecek APEC kapsamında ABD, Rusya ve Çin liderlerinin olası üçlü buluşması, somut bir sonuç çıkmasa bile öncelikle Vladimir Putin açısından diplomatik bir kazanıma dönüşebileceği; Kremlin için asıl önemli olanın Putin’in Donald Trump ve Şi Cinping ile aynı masada görünmesi olduğu, buna karşılık gerçek anlaşmalara ulaşma ihtimalinin sınırlı kaldığı değerlendiriliyor. Ukrayna ve Avrupa ülkelerinin kendi güvenlikleri hakkında katılımları olmadan alınacak kararları kabul etmeyeceği ve Çin’in itibarının Washington ile Moskova’nın çelişen çıkarlarına hizmet etmek için kullanılma riskiyle karşılaşabileceği de not ediliyor.