‘Patriot’ uyarısı sonrası İran’a planlanan saldırı askıya alındı iddiası

ABD Başkanı Donald Trump’ın İran’a yönelik planladığı “büyük saldırıyı” durdurduğu yönündeki haberler Washington’da tartışma yarattı. ABD basınında yer alan bilgilere göre karar, hava savunma mühimmatı stoklarına ilişkin kritik uyarıların ve tırmanma riskinin etkisiyle alındı; bazı kaynaklar ise diplomasiye fırsat tanınmak istendiğini belirtiyor.

New York Times’ın (NYT) haberine göre Trump, daha önce Tahran’a “eşi görülmemiş” bir karşılık verme sözü vermişti. Ancak Cuma günü Beyaz Saray’da yapılan kapalı toplantıda Genelkurmay Başkanı General Dan Kane’in sunduğu rapor, İran’la olası bir tırmanma halinde bölgedeki hava savunma kapasitesinin yetersiz kalabileceğini vurguladı. Pentagon verilerine atıfla, Nisan’dan bu yana tanesi yaklaşık 4 milyon dolar olan 1.200’den fazla Patriot füzesinin kullanıldığı ve saldırıların sürmesi halinde CENTCOM envanterinin tehlikeli seviyelere gerileyebileceği aktarıldı.

Aynı haberde, Başkan Yardımcısı J.D. Vance’in tırmanmaya dair endişelerini toplantıda dile getirdiği ileri sürüldü. 17 Temmuz’da bir İran füzesinin Ürdün’deki Amerikan savunma hattını aşarak üç askerin ölümüne yol açması, komuta kademesinde “savunma zayıflığı” kaygılarını artırdı. Komutanların, İran’a kapsamlı bir karşı saldırının Tahran’dan büyük bir misilleme dalgasını tetikleyebileceğini ve mevcut stoklarla bunun durdurulmasının güç olacağını değerlendirdiği belirtiliyor.

Beyaz Saray İletişim Direktörü Steven Cheung, Trump’ın önceliğinin diplomasi olduğunu yineledi. NYT’ye göre damadı ve danışmanı Jared Kushner gibi isimler de “sıcak savaş” yerine ekonomik baskı stratejisini savunuyor. AB’nin Birleşmiş Milletler Daimi Temsilcisi olarak anılan Mike Waltz ise Fox News’a yaptığı açıklamada, Başkan’ın “görüşmelere alan açtığını” söyledi; buna karşın saldırıların tamamen durdurulduğu iddialarını reddederek ABD’nin “hazır ve tetikte” olduğunu kaydetti.

NYT, olası bir savaşın bölge geneline yayılması, Körfez’deki Arap müttefiklerin Washington’dan uzaklaşması, küresel ekonomik maliyetler, ağırlaşan enerji krizi ve yeni bir mülteci dalgası risklerinin de yönetim içinde dile getirilen diğer kaygılar olduğunu aktardı.

Gazeteye konuşan ve isimleri açıklanmayan ABD’li yetkililer, İran’ın yeni dini lideri Mücteba Hamaney’in, selefi Ali Hamaney’e kıyasla nükleer silah geliştirme konusunda daha istekli olduğuna inandıklarını öne sürdü. 28 Şubat’tan bu yana ABD ve İsrail’in düzenlediği saldırılarda Devrim Muhafızları’ndan çok sayıda üst düzey ismin öldürüldüğü, bunun da Tahran’da daha sert bir çizgiyi güçlendirdiği iddia edildi. Mücteba Hamaney bu yönde bir açıklama yapmadı; bazı istihbarat değerlendirmelerinin savaş öncesi döneme ait olduğu belirtildi.

Bölgedeki gerilim, Hazar Denizi’ndeki bir olayla daha da arttı. İran bağlantılı askeri kargo taşıdığı öne sürülen bir gemiye Ukrayna’nın saldırı düzenlediği iddiası üzerine, İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi X hesabından yaptığı açıklamada, AB Dış İlişkiler ve Güvenlik Politikası Yüksek Temsilcisi Kaja Kallas ve Rusya Dışişleri Bakanı Sergey Lavrov ile görüştüğünü bildirdi. Arakçi, “Zelenskiy, bir İran ticaret gemisine saldırarak bir denizciyi öldürdü. Bu, İsrail’in Avrupa’yı kendi savaşına çekmek için yaptırdığı, BM Şartı’nın açık ihlalidir. Kiev’deki ‘asalak’ yönetimin eylemi cevapsız kalmayacak” ifadelerini kullandı.

Karadeniz ve Hazar Denizi’nde ticari gemileri hedef alan saldırıların yayılmasına paralel olarak, İstanbul merkezli bir şirket tarafından işletilen AGN Ragnar adlı yük gemisinin de bir saldırıda hasar gördüğü bildirildi.

Konuya ilişkin bir başka başlıkta, Türkiye’ye F-35 satışı tartışması çerçevesinde ABD Başkanı Donald Trump’ın verdiği olumlu sinyalin ardından İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu’nun Trump’la telefon görüşmesinde Türkiye’ye dair endişelerini ilettiği; İsrail basınına göre ABD’de F-35 satışına muhalefeti güçlendirmeyi ve gerekirse Trump’la karşı karşıya gelebileceğini göstermeyi hedeflediği aktarılıyor.