IURES 2026’da ürolojik cerrahide yapay zeka ve yeni nesil robotik uygulamalar gündemde

Uluslararası Üroloji Araştırmaları Derneğinin (IURES) Aydın Didim’de gerçekleştirdiği IURES 2026 Kongresi’nde ürolojik cerrahide yapay zeka destekli çözümler ve yeni nesil robotik uygulamalar tartışıldı. Uzmanlar, hastanın üç boyutlu “dijital ikizi” üzerinde ameliyatı önceden planlamanın daha hassas sonuçlar sağladığını belirtti.

Kongre Başkanı Prof. Dr. Burak Turna, ürolojide tedavilerin fonksiyonları koruyan, kişiselleştirilmiş ve teknolojiyle güçlendirilmiş bir çizgide ilerlediğini ifade etti. Turna, ileri görüntüleme ve yapay zekanın beşinci nesil robotik cerrahi platformlarına entegrasyonunun, cerrahi hassasiyeti artırarak modern ürolojik cerrahinin sınırlarını genişlettiğini söyledi. Bu platformların gelişmiş görüntüleme, dokunsal geri bildirim ve cerrahi verilerin etkin kullanımı gibi yeteneklerle öne çıktığını vurguladı. Yapay zekanın cerrahi görüntüler ile anatomik yapıların analizinde karar desteği sunmasının, kişiye özel cerrahinin gelişiminde kritik rol oynayacağını dile getirdi.

Turna, lokalize prostat kanserinde sağlıklı dokuyu korumayı hedefleyen, sadece hastalıklı odakları hedef alan “fokal tedaviler”in önemine de dikkat çekti.

Diğer Kongre Başkanı Prof. Dr. Murat Binbay, ürolojide “yeni dönem” başlıklarını telecerrahi, tek port ve robotik cerrahi ile robotik sistemlere entegre yapay zeka tabanlı karar destek teknolojileri olarak sıraladı. Telecerrahinin, cerrahın hastayla aynı ortamda bulunma zorunluluğunu ortadan kaldırarak ileri robotik cerrahi deneyiminin mesafeden bağımsız biçimde sunulmasına imkân verdiğini belirten Binbay, bu yaklaşımın erişim eşitsizliklerini azaltma potansiyeline işaret etti; veri güvenliği, sorumluluk çerçevesi ve altyapı gereksinimlerinin ise dikkatle ele alınması gerektiğini kaydetti. Binbay, tek kesiden yapılan ileri robotik girişimlerin özellikle böbrek ve prostat kanseri ameliyatlarında hasta konforunu artırdığını, robotik platformların da anatomiyi tanıyan, kritik yapılara yaklaşımda uyaran ve sesli komutlarla yönetilebilen akıllı asistanlara doğru evrildiğini söyledi.

IURES İkinci Başkanı Prof. Dr. Emre Huri, “endüstri 4.0”ın tıbba yansıması olarak kişiye özel cerrahi planlamanın öne çıktığını belirtti. Huri, 3D baskı, dijital ikiz ve sanal gerçeklik teknolojilerinin entegrasyonuyla cerrahinin “tahmin”den “milimetrik hesap”a dönüştüğünü ifade etti. Dijital ikizin, hastanın organ ya da anatomik bölgesinin, yüksek çözünürlüklü BT/MR verilerinden (DICOM) özel yazılımlarla piksel bazında ayrıştırılarak oluşturulan matematiksel ve geometrik bir kopyası olduğunu anlattı. Bu sayede tümör–damar ilişkilerinin her açıdan görülebildiğini, sanal ortamda ameliyat provasının yapılabildiğini ve gerçek cerrahide beklenmedik risklerin azaltılabildiğini aktardı.

IURES Başkanı Prof. Dr. Fatih Atuğ, uygun hastalarda sinir koruyucu robotik cerrahinin prostat çevresi yapıların hassas ayrılmasına olanak sağladığını söyledi. Robotik cerrahinin açık cerrahiye kıyasla daha az kan kaybı, daha düşük transfüzyon ihtiyacı, küçük kesiler ve daha kısa hastanede kalış gibi avantajlar sunduğunu belirten Atuğ, sonuçların cerrahın deneyimi, doğru hasta seçimi ve uygulanan teknikle yakından ilişkili olduğunu vurguladı.

Atuğ, prostat kanserinde görüntülemede “multiparametrik prostat MR”ın; anatomik inceleme, difüzyon ve kontrastlı değerlendirmeyi bir arada kullanarak şüpheli odakları erken ve net saptamayı hedeflediğini aktardı. Radyasyon içermeyen bu yöntemin, şüpheli alanların yerini belirleyip hedefe yönelik biyopsiye imkân tanıdığını ve gereksiz biyopsi oranlarını düşürdüğünü; PSA yüksekliğinde risk profilinin değerlendirildiğini, gerektiğinde MR-ultrason füzyon biyopsisiyle klinik olarak anlamlı kanserlerin yakalanma olasılığının artırılabildiğini ifade etti.

Benzer bir gündem başlığında, Yapay Zeka Eylem Planı’nın açıklanmasının ardından bakanlıklar, TÜBİTAK, üniversiteler ve şirketlerin yeni proje çağrılarına yöneldiği; TÜBİTAK’ın 2026 Yapay Zeka Ekosistem Çağrısı’nın açıldığı ve HIT-30 Programı ile uluslararası işbirlikleri üzerinden desteklerin genişlediği aktarılıyor; Türkiye’nin yapay zekada ortak akıl yaklaşımı ve 2026 Yapay Zeka Ekosistem Çağrısı çerçevesi, sağlık teknolojilerindeki yapay zeka ve robotik çalışmalarının genel politika bağlamına temas eden bir örnek olarak anılıyor.